آلیاژ طلا چیست و انواع آن کدام است؟

طلا، این فلز درخشان و گرانبها، یک تناقض بزرگ دارد: طلای خالص (۲۴ عیار) به‌شدت نرم و شکننده است، به‌گونه‌ای که برای ساخت زیورآلات ظریف و مقاوم قابل استفاده نیست. آلیاژ طلا دقیقاً حاصل دانش شیمی و هنر طلاسازی است؛ فرایندی حیاتی که در آن طلای خالص با فلزات دیگری نظیر مس، نقره، پالادیوم یا نیکل ترکیب می‌شود تا ساختار آن تقویت شده و خواص فیزیکی مورد نیاز برای ماندگاری و زیبایی را به دست آورد. آلیاژ کردن طلا تنها برای افزایش مقاومت نیست؛ بلکه کلیدی‌ترین عامل در ایجاد رنگ‌های خیره‌کننده و متنوع طلا در بازار است؛ از طلای سفید و رزگلد گرفته تا طلای سبز و مشکی، همگی نتیجه‌ی همین ترکیب‌های متفاوت فلزی هستند.

فهرست مطالب

عیار طلا چگونه با آلیاژ مرتبط است؟

عیار طلا در واقع همان درصد خلوص طلای خالص در یک قطعه زیورآلات است. در ایران، طلای ۱۸ عیار رایج‌ترین عیار است که از ترکیب:

۷۵٪ طلا (طلای خالص)
۲۵٪ فلزات دیگر (آلیاژ)

به دست می‌آید.

انتخاب نوع و نسبت این ۲۵ درصد فلزات کمکی است که تعیین می‌کند:

رنگ نهایی طلا چه باشد (زرد، رزگلد یا سفید).
مقاومت آن در برابر ضربه و خط‌وخش چقدر باشد.
قابلیت شکل‌پذیری آن برای ظریف‌کاری چگونه باشد.
حساسیت‌زا باشد یا خیر (مانند استفاده از نیکل).
قیمت تمام‌شده آن چگونه تعیین شود.

به‌طور مثال، افزایش مس باعث رنگ گرم‌تر و متمایل به قرمز می‌شود، در حالی که استفاده از نقره و پالادیوم به روشن یا سفید شدن طلا کمک می‌کند.

اهمیت ساخت آلیاژ طلا در صنعت جواهرسازی

ساخت آلیاژ طلا چهار دلیل حیاتی در صنعت جواهرسازی دارد:

۱. افزایش مقاومت و ماندگاری

طلای خالص به‌راحتی تغییر شکل می‌دهد. آلیاژ کردن طلا، به حلقه‌ها و قفل‌ها استحکام می‌بخشد و تضمین می‌کند که زیورآلات ظریف در استفاده روزانه خم نشوند و ماندگاری بیشتری داشته باشند. طلای خالص بسیار نرم است و با کوچک‌ترین ضربه تغییر شکل می‌دهد. آلیاژ کردن باعث می‌شود:

حلقه‌ها مقاومت بیشتری داشته باشند،
قفل زنجیرها زود خراب نشوند،
گوشواره‌ها در استفاده روزانه خم نشوند.

۲. تنوع رنگی و زیبایی ظاهری

بسیاری از رنگ‌های پرطرفدار امروزی، نظیر طلای سفید، رزگلد، طلای قرمز، طلای سبز یا مشکی، مستقیما حاصل ترکیب فلزات مختلف با طلا هستند. هر آلیاژ، رنگ و ظاهر منحصر‌به‌فردی ایجاد می‌کند که امکان طراحی‌های مدرن را فراهم می‌سازد.

۳. افزایش قابلیت شکل‌پذیری و ظریف‌کاری

هنگامی که طلا با فلزات دیگر ترکیب می‌شود، قابلیت چکش‌خواری و شکل‌پذیری آن افزایش می‌یابد. این امر اجرای طرح‌های بسیار ظریف، میناکاری، نگین‌کاری و جزئیات پیچیده را ممکن می‌سازد. طلا وقتی با فلزات دیگر ترکیب می‌شود:

راحت‌تر فرم می‌گیرد
برای طراحی‌های ظریف مناسب‌تر می‌شود
امکان اجرای میناکاری، نگین‌کاری و جزئیات ریز را فراهم می‌کند

۴. کنترل هزینه و قیمت‌گذاری

استفاده از فلزات گران‌بها مانند پالادیوم و رودیوم در آلیاژ، قیمت تمام‌شده را افزایش می‌دهد، در حالی که استفاده از نقره و مس می‌تواند به ساخت زیورآلات با قیمت مناسب‌تری منجر شود.

بررسی تخصصی آلیاژهای رایج طلا

آلیاژهای طلا بر اساس فلز کمکی و رنگ نهایی، ویژگی‌های متفاوتی دارند:

۱. طلای زرد 18 عیار (Yellow Gold)

ترکیب: ۷۵٪ طلا + نقره و مس (نسبت متعادل).
ویژگی‌ها: رنگ زرد گرم و کلاسیک، شکل‌پذیری بسیار خوب، مقاومت و قیمت متوسط.
نکته: انتخاب رایج و سنتی است، اما ممکن است نسبت به طلای سفید، در برابر خط‌وخش کمی ضعیف‌تر عمل کند.

۲. طلای سفید (White Gold)

ترکیب: طلا + پالادیوم یا نیکل + نقره (اغلب با آبکاری رودیوم).
ویژگی‌ها: مقاومت بسیار بالا در برابر ضربه و خط‌وخش، رنگ سفید مایل به خاکستری.
نکته: نسخه حاوی نیکل ممکن است در افراد حساسیت ایجاد کند و به‌دلیل آبکاری رودیوم، نیاز به ترمیم و آبکاری مجدد در طول زمان دارد.

۳. طلای رزگلد (Rose Gold)

ترکیب: طلا + مقدار زیاد مس + کمی نقره.
ویژگی‌ها: رنگ صورتی دلنشین، مقاومت بسیار بالا (به دلیل مس زیاد)، استحکام خوب.
نکته: احتمال حساسیت پوستی در افراد حساس (به دلیل مس) وجود دارد و سنگین‌تر از طلای زرد است.

۴. آلیاژهای تخصصی و خاص

طلای قرمز (Red Gold): درصد مس آن از رزگلد بیشتر است و رنگی قرمز تیره دارد. بسیار مقاوم است اما شکل‌دهی آن سخت‌تر بوده و در ایران کمیاب است.
طلای سبز (Green Gold): از ترکیب طلا و نقره به دست می‌آید. رنگ طلایی-سبز روشنی دارد اما به‌دلیل وجود نقره ممکن است با گذر زمان کمی کدر شود.
طلای شامپاینی / دودویی: ترکیبی از طلا، نقره و پالادیوم است که رنگی طلایی-بژ یا نسکافه‌ای ایجاد می‌کند. مقاومت و قیمت بالاتری نسبت به طلای زرد دارد.
طلای مشکی (Black Gold): این رنگ معمولا از آبکاری رودیوم مشکی یا آلیاژ طلا و کبالت به دست می‌آید. ظاهری مدرن و براق دارد، اما اگر آبکاری باشد نیاز به ترمیم دوره‌ای دارد.

سخن پایانی

آلیاژ طلا نقش اساسی در کیفیت، مقاومت و زیبایی هر زیورآلاتی دارد. در حالی که طلای ۱۸ عیار زرد رایج‌ترین انتخاب است، امروزه رنگ‌هایی مثل رزگلد، شامپاینی و مشکی محبوبیت زیادی در طراحی‌های مدرن پیدا کرده‌اند. شناخت این آلیاژها به مشتری کمک می‌کند تا در انتخاب بین رنگ، مقاومت و قیمت، تصمیم دقیق‌تری بگیرد. این دانش به برندهایی مانند نو ال گلد گالری که خدمات ساخت سفارشی ارائه می‌دهند، امکان می‌دهد تا محصولات متنوع و حرفه‌ای‌تری را مطابق با نیازها و سلیقه مشتریان عرضه کنند.