علت تغییر رنگ طلا سفید و طلا زرد چیست؟

عیار طلای خالص 24 است، در این شرایط این فلز درخشان و زیبا آنقدر نرم بوده که نمی‌توان از آن در صنعت طلا و جواهر استفاده کرد، برای این که بتوانید از طلا اکسسوری‌های مختلف مانند دستبند، گردنبند و .. بسازیم، باید سایر فلزات را در مقادیر مختلف به آن اضافه کنیم که در این صورت یک آلیاژ جدید بدست می‌آید و می‌توان با کمک آن انواع زیورآلات طلایی را ساخت. تغییر رنگ طلا در واقع حاصل واکنش سایر فلزاتی است که با طلا ترکیب شده‌اند.

انواع رنگ طلا

نکته مهم و اساسی این است که، طلا در هر رنگ و شکلی، ارزشمند بوده و با آب کردن آلیاژ مورد نظر، می‌توان طلای خالص را از آن خارج نمود. اضافه شدن سایر فلزات به طلا، باعث به وجود آمدن رنگ‌های مختلفی می‌شود، که به واسطه آن‌ها اکسسوری‌های طلایی با رنگ‌های متنوع را خواهیم داشت. انواع رنگ‌های طلا شامل :

• طلای زرد، که حاصل ترکیب طلا با مس و نقره بوده و هر چه میزان فلزات دیگر بیشتر باشد، رنگ زرد آن کمتر خواهد شد.
• طلای سفید حاصل ترکیب طلای خالص با فلزات سفید رنگ مثل نیکل، پالادیوم، نقره و روی است. بر روی تمام طلاهای سفید یک روکش از رودیوم وجود دارد که به آن جلا می‌دهد.
• رزگلد یا طلای روسی حاصل ترکیب طلا با مس بوده که باعث ایجاد یک تم قرمز رنگ و استحکام آلیاژ می‌شود. گاهی مقدار کمی نقره هم به این ترکیب اضافه می‌کنند.
• ترکیب طلای خالص با کبالت منجر به طلای سیاه می‌شود، که معمولا با یک روکش از رودیوم و روتنیوم پوشیده می‌شود. تولید این سبک طلا بسیار دشوار بوده و گران‌قیمت‌تر از بقیه رنگ‌های طلا است.
• طلای سبز نیز حاصل افزودن فلزات نقره، مس و روی به طلای خالص بوده و کاربرد محدودی در بین عامه مردم دارد.

چرا طلا تغییر رنگ می‌دهد؟

ماهیت طلا و آلیاژها

وقتی طلا ۲۴ عیار — یعنی تقریباً خالص — باشد، تغییر رنگ جذب نمی‌کند؛ فلز خالص تقریباً نسبت به هوا و مواد شیمیایی مقاوم است.

 اما زیورآلات معمولی غالباً از «آلیاژ» ساخته می‌شوند: یعنی طلا با فلزات دیگر مثل مس، نقره، نیکل یا روی ترکیب می‌شود تا مقاومت و دوام داشته باشد.

ااین فلزات اضافه‌شده، در معرض واکنش با اکسیژن، رطوبت، مواد شیمیایی یا عرق بدن قرار دارند؛ بنابراین ممکن است تغییر رنگ بدهند و این تغییر برای زیورآلاتی که طلا نیستند بلکه آلیاژند محسوس باشد.

عوامل محیطی و استفاده روزمره

بسیاری از دلایل رایج تغییر رنگ طلا به استفاده روزمره و شرایط محیطی برمی‌گردند:

تماس با آب، مواد شوینده و کلر: آب (به‌خصوص آب دارای کلر مانند استخر)، مواد شوینده، صابون یا مواد ضدعفونی‌کننده می‌توانند با آلیاژ طلا واکنش دهند و سطح آن را کدر یا تیره کنند. )

تعرق پوست و اسیدهای طبیعی بدن: عرق یا pH پوست، می‌تواند باعث اکسید شدن فلزات آلیاژی شود — مخصوصاً طلاهای با عیار پایین که فلزات بیشتری در ترکیب دارند.

مواد آرایشی، عطر، لوازم بهداشتی: مواد شیمیایی موجود در عطر، ادکلن، کرم‌ها یا لوازم آرایشی ممکن است واکنش شیمیایی با آلیاژ طلا ایجاد کنند و موجب تغییر رنگ شوند.

حرارت و گرما: قرار گرفتن طلا در معرض حرارت زیاد — مانند آب داغ، نور مستقیم خورشید یا گرمای محیط — می‌تواند باعث واکنش فلزات آلیاژی و تغییر رنگ شود.

سایش و خراش: تماس مداوم با سطوح دیگر، ساییدگی، سائیدن طلا به لباس یا اشیاء سخت، می‌تواند لایه ی طلا را نازک کند و فلز زیرین (که ممکن است آلیاژی باشد) نمایان گردد و رنگ طلا را تغییر دهد.

تفاوت بین انواع طلا: زرد، سفید، آبکاری‌شده

در زیورآلاتی با طلای سفید: معمولاً سطح طلا روکش (پوشش) می‌شود — اغلب از فلزاتی مانند رودیوم استفاده می‌کنند تا رنگ سفید و براق دهند. با گذشت زمان و استفاده مداوم، این روکش سائیده می‌شود و لایه زیرین (که اغلب طلای زرد است) نمایان می‌شود؛ در نتیجه طلا سفید به زرد یا کدر تبدیل می‌شود.

در طلای آبکاری‌شده: زیرا پوشش طلا روی فلز پایه نازک است، سایش، تماس با مواد شیمیایی یا رطوبت می‌تواند پوشش را از بین ببرد — و فلز پایه (که ممکن است برنزی، مسی یا غیرقابل‌مقایسه با طلا باشد) ظاهر شود؛ در نتیجه رنگ طلا تغییر می‌کند.

هرچه عیار طلا کمتر باشد (یعنی طلای خالص کمتر و آلیاژ بیشتر)، احتمال تغییر رنگ و تیره شدن بیشتر است. طلاهای پرآلیاژ (مثل ۹-۱۰-۱۴ عیار) نسبت به ۱۸ یا ۲۴ عیار حساس‌تر هستند.

عوامل مشترک تغییر رنگ در طلا سفید و طلا زرد

این موارد روی هر دو نوع طلا تاثیر می‌گذارند:

1. برخورد با مواد شیمیایی روزمره

مثل: عطر، الکل، مواد شوینده، کلر استخر، ضدعرق، کرم‌ها و لوسیون‌ها
این مواد می‌توانند سطح طلا را کدر کنند یا با آلیاژهای همراه طلا واکنش دهند.

2. PH بدن و تعریق

اگر اسیدیته پوست بالا باشد، آلیاژهای طلا سریع‌تر واکنش نشان می‌دهند و موجب تیره شدن یا تغییر رنگ می‌شوند.
این موضوع کاملا فردی است.

3. آلودگی هوا، رطوبت و عوامل محیطی

قرارگیری طولانی‌مدت در معرض رطوبت، هوای پرگرد و غبار یا نمک دریا باعث کدر شدن سطح هر دو نوع طلا می‌شود.

4. ضربه، ساییدگی و خط و خش

سایش مداوم روی سطح طلا باعث می‌شود لایه درخشنده سطحی از بین برود و انگار طلا “تیره” شده.

عوامل اختصاصی تغییر رنگ هر نوع طلا

۱. عوامل مخصوص طلا سفید

طلا سفید معمولا با رادیوم آبکاری می‌شود. بنابراین:

• از بین رفتن آبکاری رادیوم = زرد شدن یا تیره شدن سطح
  این کاملا طبیعی است و معمولا پس از چند ماه تا چند سال اتفاق می‌افتد (بسته به استفاده).

• آلیاژهای طلا سفید مثل نیکل یا پالادیوم نیز ممکن است با مواد خاص واکنش دهند.

۲. عوامل مخصوص طلا زرد

• کدر شدن طلا زرد بیشتر به دلیل ترکیب آلیاژی و درصد مس است.
  طلای 18 عیار اگر مس بیشتری داشته باشد، تمایل بیشتری به تیره شدن خواهد داشت.

• همچنین طلا زرد بر خلاف طلا سفید آبکاری رادیوم ندارد، پس تغییر رنگ آن معمولا تدریجی‌تر است.

چطور رنگ طلا سفید را به حالت اول برگردانیم؟

بازگرداندن رنگ طلا سفید به حالت اولیه آن می‌تواند با رعایت چند مرحله و استفاده از روش‌های مناسب انجام شود. در ادامه، چند روش موثر برای این کار آورده شده است:

تمیز کردن جواهرات:

تمیز کردن منظم طلای سفید می‌تواند به بازگرداندن درخشندگی و رنگ آن کمک کند. برای این منظور، می‌توانید از یک محلول ساده استفاده کنید:

مواد لازم:

• آب گرم
• صابون مایع ملایم
•  یک مسواک نرم یا پارچه نرم

روش:

1. جواهرات را در یک کاسه پر از آب گرم و صابون بخیسانید.
2. با دقت با مسواک نرم یا پارچه نرم، آنها را تمیز کنید.
3. سپس جواهرات را با آب گرم شسته و با پارچه‌ای نرم خشک کنید.

استفاده از پودر تمیزکننده ویژه:

در بازار، محصولات تمیزکننده ویژه‌ای برای جواهرات طلا وجود دارد. با دنبال کردن دستورالعمل‌های موجود روی بسته، می‌توانید طلا سفید خود را تمیز کنید.

رودیوم پوشانی مجدد:

اگر رنگ طلا سفید شما به دلیل از بین رفتن پوشش رودیوم تغییر کرده، ممکن است نیاز به پوشش مجدد داشته باشد. این فرآیند معمولاً توسط جواهرسازان حرفه‌ای انجام می‌شود:

روش:

1. به یک جواهرساز معتبر مراجعه کنید.
2. از آنها بخواهید که جواهر شما را با لایه‌ای جدید از رودیوم پوشش دهند.
3. این کار موجب بازگرداندن رنگ سفیدی و درخشندگی طلا خواهد شد.

اجتناب از مواد شیمیایی:

تا حد امکان از تماس جواهرات طلا سفید با مواد شیمیایی خانگی، عطر و لوازم آرایشی خودداری کنید، زیرا این مواد ممکن است باعث کدر شدن آنها شوند.

نگهداری صحیح:

برای جلوگیری از تغییر رنگ، جواهرات طلای سفید را در محفظه‌های مخصوص یا جعبه‌های نرم نگهداری کنید و از تماس آنها با جواهرات دیگر پرهیز کنید تا از ایجاد خراش یا ساییدگی جلوگیری شود.

بازگرداندن رنگ طلا سفید به وضعیت اولیه آن به راحتی با تمیز کردن منظم و ممکن است نیاز به پوشش مجدد رودیوم داشته باشد. با رعایت مراقبت‌های لازم و استفاده از محصولات مناسب، می‌توانید زیبایی و درخشندگی جواهرات طلای سفید خود را حفظ کنید. در نهایت، اگر مشکل تغییر رنگ همچنان وجود داشت، بهترین راهکار مراجعه به یک جواهرساز معتبر و حرفه‌ای است.

تفاوت طلای زرد و سفید  

راه‌های جلوگیری از تغییر رنگ طلا زرد چیست؟

جلوگیری از تغییر رنگ طلای زرد نیازمند رعایت برخی نکات و اقدامات مناسب است. در ادامه به تعدادی از این راه‌ها اشاره می‌شود:

1.نگهداری و محافظت:

نگهداری جداگانه: طلاهای زرد را در جعبه‌های مخصوص جواهرات نگهداری کنید تا از ساییدگی و آسیب دیدن آنها جلوگیری شود.
استفاده از محافظ: در صورت امکان، از پوشش‌های مخصوص جواهرات استفاده کنید تا از تماس با رطوبت و مواد شیمیایی جلوگیری شود.

2. شست‌وشوی منظم:

  شست‌وشوی صحیح: طلاهای زرد را با آب گرم و صابون ملایم (بدون رنگ و عطر) بشویید. از استفاده از مواد شیمیایی خشن یا اسیدها پرهیز کنید.
خشک کردن مناسب: بعد از شست‌وشو، جواهرات را با یک پارچه نرم و خشک پاک کنید.

3. پرهیز از تماس با مواد شیمیایی:

جلوگیری از تماس : از تماس طلا با عطرها، لوسیون‌ها، مواد شوینده یا هر نوع مواد شیمیایی دیگر خودداری کنید. این مواد می‌توانند سبب اکسید شدن و تغییر رنگ شوند.
عدم پوشیدن در موقعیت‌های خاص: هنگام ورزش، شنا، یا انجام کارهای منزل که ممکن است طلا در معرض مواد شیمیایی قرار بگیرد، آن را درآورید.

4. اجتناب از تماس با رطوبت:

در فصول بارانی یا هنگام استحمام، از پوشیدن طلا خودداری کنید تا از تماس با رطوبت جلوگیری شود.

5. بازنگری دوره‌ای:

جواهرات خود را به طور مرتب بررسی کنید و در صورت مشاهده هر گونه تغییر رنگ یا آسیب، آنها را به کارشناس جواهرات ببرید تا تعمیر شوند.
با رعایت این نکات، می‌توان به شدت از تغییر رنگ طلای زرد جلوگیری کرد و ظاهر درخشان و زیبای آن را برای مدت طولانی‌تری حفظ کرد.

آیا تغییر رنگ طلا نشانه تقلب است؟

خیر تغییر رنگ همیشه به معنی تقلب یا بی‌کیفیتی نیست. علت اصلی اغلب ترکیب شیمیایی طلا (آلیاژها) و شرایط استفاده است.

زیورآلاتی با آلیاژ طبیعی، حتی اگر کیفیت مناسبی هم داشته باشند، ممکن است پس از مدتی در تماس با رطوبت، عطر یا عرق بدن دچار تغییر رنگ شوند.

بنابراین تغییر رنگ لزوماً به معنای تقلب نیست، بلکه بخشی طبیعی از «پیر شدن» جواهر در شرایط استفاده روزمره است — مگر اینکه طلا خالص ۲۴ عیار باشد.

نتیجه‌گیری برای خریداران و استفاده‌کنندگان

1. اگر دوام رنگ برایتان مهم است، طلای با عیار بالایا طلای خالص (یا نزدیک به خالص) انتخاب کنید.
2.  در هنگام استفاده روزمره — مخصوصاً در تماس با آب، عطر، مواد شوینده یا عرق بدن — طلا را خارج کنید.
3. اگر طلای سفید دارید، بدانید که پوشش سطحی (مثل رودیوم) ممکن است با زمان و استفاده از بین برود — بنابراین ممکن است لازم باشد آبکاری مجدد انجام دهید.
4.  تمیز کردن منظم با آب ولرم و صابون ملایم و خشک کردن کامل طلا پس از تماس با رطوبت یا مواد — می‌تواند به حفظ درخشندگی کمک کند.
5. هنگام نگهداری، طلا را از رطوبت، نور مستقیم خورشید، کلر آب و مواد شیمیایی دور نگه دارید.